«در باب تماشاگر تئاتر»

(به چاپ رسیده در روزنامۀ آفتاب 96/1/28 شمارۀ 4870)

نوشتۀ یکی از کاربران سایت تیوال دربارۀ بروز احساسات تماشاگران یک نمایش باعث شد که چند سطری راجع به این موضوع در باب تماشاگر تئاتر بنگارم:

ببینید عزیزان، تماشاگر در سالن تئاتر می باید در ابراز عواطف و احساسات خود آزاد باشد. هیچ منع و پیشگیری در این باره جایز نیست. بعضاً برخی از جوامع باعث می شوند که فرد مدام دست به سانسور خود بزند. از فرط اینکه از اَوان کودکی با بروز هر گونه احساسات تند یا رفتار هیجانی با چنین جملات و عتاب هایی روبرو شده: «زشته، سنگین باش، خودت رو کنترل کن، شخصیت داشته باش و ...» این کنترل کردن های بی مورد در وجود افراد نهادینه شده و شاید بیشتر به طور ناخودآگاه سعی بر سرکوب احساسات و انگیزش های خود دارند. تا به حال به این مسئله فکر کرده اید که چرا در فضای زندگی ما اینقدر مخالفت با خنده وجود دارد؟ آیا تا کنون به دنبال ریشه یابی دلایل آن رفته اید؟ چرا هر کسی که عبوس و چهره ای اخمو و جدی دارد با شخصیت شمرده می شود و کسی که همواره لبخند بر لب دارد شیرین عقل، سبک و گاه دیوانه؟ هیچ پدیده ای بی دلیل نیست و این حقیقت نیز ریشه در مسائل بسیاری در اقلیم و فرهنگ ما دارد که از مسائل تاریخی شروع شده و ده ها حوزۀ دیگر نظیر روانشناسی، جامعه شناسی، عقاید و ... را شامل می شود.
با توجه به موارد مذکور باید بر این مطلب اذعان داشت که لزومی ندارد در سالن تئاتر خود را سانسور کنید. اگر خنده تان می گیرد با خیال راحت بخندید، اگر بغض می کنید آن را فرو ببارید و نترسید. هر صوتی که نشانگری از احساسات عمیق بشری باشد برای بازیگر تئاتر نشانه ای در موفقیت عملکرد درستش بر صحنه است و از ابراز احساسات شما نیرو می گیرد، قوت روانش می شود و با آن می زیَد. پس با خیال راحت بخندید و بگریید که تئاتر همین است چنانکه نماد و سمبل آن نیز (صورتک های خندان و گریان) دلالت بر همین مفهوم دارد.
هم اکنون در سالن های تئاتر شاهد آن هستیم که وقتی کسی با صدای بلند می خندد یا بغضش می ترکد برخی از تماشاگران بر می گردند و به جای صحنه به او خیره می شوند. اگر خندیده باشد معمولا این نگاه ها و خیره شدن ها با حالت اخم، سرزنش و نگاه عاقل اندر سفیه است و اگر گریستن باشد که کمتر اتفاق می افتد این گونه از تماشاگران مذکور نگاهشان به وی شبیه به موجودیست که از فضا بر زمین هبوط کرده باشد. با درک و رعایت موارد گفته شده می باید در این زمینه فرهنگ سازی انجام داد و هر تماشاگر تئاتر با آگاهی از حقوق روحی و روانی خود در سالن تئاتر باید خود را مجاز به ابراز احساسات و عواطفش بداند تا به مرور از تعداد این نوع تماشاگران خیره شونده با علامتی از تعجب بالای سرشان کاسته شده و در نهایت ناپدید گردند.
بدترین زندان و محدودیت، زندانی است که خود برای خود می سازیم. از زندان های مرئی و مادی می توان آزاد شد یا گریخت اما کسی که گرفتار زندان خودساخته باشد اگر فکری به حال خود نکند تا پایان زندگی در آن محصور خواهد ماند.

وحید عمرانی

موضوعات مرتبط: متفرقه

تئاتر و سینما...